Yetişkin olmak çoğu zaman yaşla ilişkilendirilir. Oysa psikolojik açıdan yetişkinlik, takvim yaşından çok
daha fazlasını ifade eder. Sağlıklı bir yetişkin; duygularını tanıyabilen, sorumluluk alabilen, gerçeklikle
temasını kaybetmeyen ve ilişkilerinde hem bağlı hem de özgür kalabilen kişidir. Bu bir varış noktası
değil, gelişen bir kapasitedir.
Çocuklukta ihtiyaç duyduğumuz dış düzenleyiciler zamanla içsel düzenleyicilere dönüşür. Sağlıklı
yetişkin dediğimiz yapı aslında kişinin kendi kendisinin ebeveyni olabilmesi demektir. Kendini
sakinleştirebilmek, kendine sınır koyabilmek, kendini motive edebilmek ve gerektiğinde destek
isteyebilmek bu yapının temel taşlarıdır.
Sağlıklı bir yetişkinin en temel ruhsal kapasitesi gerçeklikle temas edebilmesidir.
Gerçeklik bazen hoş değildir. Hayat her zaman istediğimiz gibi gitmez. Olgunluk, hoş olmayan
duygularla da kalabilme gücüdür. Kaçmadan, inkâr etmeden, dramatize etmeden yaşananı
görebilmek… Bu kapasite psikolojik dayanıklılığın merkezinde yer alır.
Bir diğer önemli kapasite duygu düzenleme becerisidir. Sağlıklı yetişkin duygularını bastırmaz ama
duygularının içinde kaybolmaz da. Öfke hissedebilir ama yıkıcı davranmaz. Üzülebilir ama çökmek
zorunda kalmaz. Kaygı yaşayabilir ama felaket senaryolarına kapılmaz. Duyguların gelip geçici
olduğunu bilir ve onları yönetebilir.
Sorumluluk alabilmek yetişkinliğin ayırt edici özelliklerinden biridir. Suçlamak yerine sahiplenmek…
“Bu benim hayatım ve seçimlerimin sonuçları var” diyebilmek… Bu farkındalık güç verir çünkü kontrol
alanını genişletir. Kurban psikolojisinden çıkışın yolu buradan geçer.
Sağlıklı yetişkin aynı zamanda sınır koyabilen kişidir. Hayır diyebilmek, kendi ihtiyaçlarını fark
edebilmek ve başkalarının sınırlarına saygı göstermek psikolojik olgunluğun göstergesidir. Sınır
koyabilmek agresiflik değil, öz saygıdır.
İlişki kurma kapasitesi de önemli bir ölçüttür. Olgun yetişkin ne bağımlıdır ne kopuktur. Yakınlık
kurabilir ama kendini kaybetmez. Ayrışabilir ama yalnızlıktan korktuğu için ilişkiye tutunmaz. Bağ
kurmak ile bağımlı olmak arasındaki farkı bilir.
Bir diğer kapasite kendini yatıştırabilme becerisidir. Zor bir gün geçirdiğinde tamamen dış kaynaklara
ihtiyaç duymadan sakinleşebilmek… İçsel güven hissi geliştirmek… Bu kapasite çocuklukta bakım
verenle oluşur ama yetişkinlikte öğrenilebilir.
Esneklik ve uyum sağlayabilme de sağlıklı yetişkinliğin göstergesidir. Hayat değişir, koşullar değişir,
insanlar değişir. Katı olmak yerine adapte olabilmek psikolojik sağlamlığı artırır. Esneklik zayıflık değil,
güçtür.
Sağlıklı yetişkin aynı zamanda kendine şefkat gösterebilen kişidir. Hata yaptığında kendini yok etmez.
Eleştirir ama aşağılamaz. Öğrenir ama utançta boğulmaz. İçsel konuşması yargılayıcı değil
destekleyicidir.
Ve belki de en önemlisi: yapabilme hissi.
“Baş edebilirim.”
“Zor ama mümkün.”
“Düşsem de kalkarım.”
Bu inanç psikolojik bağışıklık sistemidir.
Yetişkinlik aslında şu cümlede özetlenir:
Benim duygularım var ama ben duygularım değilim.
Benim geçmişim var ama ben geçmişim değilim.
Benim korkularım var ama ben korkularım değilim.
Ben seçim yapabilen biriyim.
