"Çalışıyorum ama sınavda bildiklerimi unutuyorum."
"Ya yapamazsam?"
"Bu sınav hayatımı belirleyecek."
Sınav kaygısı yaşayan birçok kişinin zihninden benzer cümleler geçer. Aslında kaygının kendisi
problem değildir. Bir miktar kaygı bizi motive eder, dikkatimizi toplar ve performansımızı
artırır. Ancak kaygı belirli bir seviyenin üzerine çıktığında öğrenilmiş bilgilerin kullanılmasını
zorlaştırır, dikkat dağınıklığı yaratır ve performansı düşürür.
Peki neden bazı insanlar sınavı sadece bir değerlendirme olarak görürken bazıları için sınav
adeta bir tehdit haline gelir?
Sınav Kaygısının Altında Ne Yatar?
Çoğu zaman sınav kaygısı yalnızca sınavla ilgili değildir.
- Başarısız olma korkusu
- Eleştirilme ve yargılanma korkusu
- Mükemmeliyetçilik
- Aile beklentileri
- Geçmişte yaşanan başarısızlık deneyimleri
- Kendilik değerini başarıya bağlama
gibi faktörler sınavı zihinde olduğundan çok daha büyük bir tehdit haline getirebilir.
Kişi farkında olmadan "Başarısız olursam değersiz olurum", "Hata yapmamalıyım", "Yeterince
iyi değilim" gibi olumsuz inançlar geliştirebilir.
EMDR Sınav Kaygısında Nasıl Çalışır?
EMDR (Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme), yalnızca travmalar için değil;
performans kaygıları, sınav stresi ve özgüven problemleri için de etkili şekilde kullanılabilen
bir terapi yöntemidir.
EMDR'de amaç yalnızca kişiyi rahatlatmak değildir. Kaygıyı besleyen geçmiş deneyimlerin
işlenmesi hedeflenir.
Örneğin:
- Öğretmenin sınıf önünde azarladığı bir anı
- Düşük not alınan bir sınav deneyimi
- Sürekli eleştirilen bir çocukluk dönemi
- Kardeşlerle kıyaslanma
- Ailenin yüksek beklentileri
bugün yaşanan sınav kaygısının temelini oluşturabilir.
EMDR ile bu deneyimlerin yarattığı duygusal yük işlenir ve kişinin kendisiyle ilgili geliştirdiği
olumsuz inançlar dönüştürülür.
Gelecek Şablonu Çalışmaları
EMDR'nin güçlü yanlarından biri de yalnızca geçmişi değil, geleceği de çalışabilmesidir.
Kişi zihninde:
- Sınav salonuna sakin bir şekilde girişini,
- Soruları güvenle çözüşünü,
- Zorlandığında regüle olabilmesini,
- Bildiklerini rahatça hatırlayabilmesini
adım adım deneyimler.
Buna "gelecek şablonu" çalışması denir ve beynin yeni bir başarı deneyimi oluşturmasına
yardımcı olur.
Kaygının Yerine Ne Gelir?
EMDR sonrasında amaç kaygıyı tamamen yok etmek değildir.
Amaç;
- Daha sakin kalabilmek,
- Kendine güvenebilmek,
- Hata yapmayı tolere edebilmek,
- Performansını kaygıdan bağımsız ortaya koyabilmek,
- Kendilik değerini yalnızca sonuçlara bağlamamak
olur.
Çünkü başarı yalnızca bilgiden değil, bilgiyi kullanabilecek kadar regüle bir sinir sisteminden
de geçer.
Unutmayın; bazen sınav kaygısı sınavın kendisinden değil, geçmişte yaşanmış ve hâlâ taşınan
duygusal yüklerden kaynaklanır. O yük hafiflediğinde kişi yalnızca sınavlarda değil, hayatın
birçok alanında daha özgür hareket etmeye başlar.
